સોળ વાપીઓ

દરેક એક લાખ યોજનનો પૂર્ણ ચોરસ છે, અર્થાત્ આ સોળ અલંકાર-સરોવરોમાંથી દરેક એ દ્વીપ જેટલું છે જેમાં ભરત, મહાવિદેહ અને મેરુ સમાય છે. દરેકની વચ્ચેથી એક શ્વેત દધિમુખ ઊઠે છે.

શાસ્ત્રો એમને નામ આપે છે: નંદિષેણા, અમોઘા, ગોસ્તૂપા, સુદર્શના, નંદોત્તરા, નંદા, સુનંદા, નંદિવર્ધના, ભદ્રા, વિશાલા, કુમુદા, પુંડરીકિણિકા, વિજયા, વૈજયંતી, જયંતી, અપરાજિતા.

કઈ ચાર કયા અંજનની છે, એ એ પાઠમાં અંકિત નથી જેને આ વિશ્વકોશ અનુસરે છે. ક્રમ પૂર્વ, પછી દક્ષિણ, પછી પશ્ચિમ, પછી ઉત્તરનો સંકેત આપે છે, પણ એ અનુમાન છે, અભિલેખ નહીં — એટલે નકશો પોતાની ચાર વાપીઓને સ્થિતિથી અંકિત કરે છે અને નામોને સોળના એક સમૂહ તરીકે રહેવા દે છે.