ઋષભનાથ

જન્મ ત્રીજા આરાના અંતે થયો, જ્યારે કલ્પવૃક્ષો ખૂટતાં હતાં અને એમના વિના જીવવાનું કોઈ જાણતું નહોતું. એમણે ખેતી, અગ્નિ, લિપિ, ગણિત, કુંભારકામ, વણાટ અને રાજધર્મ શીખવ્યાં — પછી બધું છોડીને ત્યાગ પણ શીખવ્યો. એમના પુત્ર ભરત પહેલા ચક્રવર્તી થયા અને ભરત ક્ષેત્રને એમનું જ નામ મળ્યું.

તેઓ 500 ધનુષ ઊંચા હતા અને 84 લાખ પૂર્વ જીવ્યા — અને પૂર્વ પોતે 84 લાખ ગુણ્યા 84 લાખ વર્ષ છે, એટલે એમની આયુ સુધી પહોંચવા પરંપરાનું પોતાનું ગણિત જોઈએ. એમના પછીની દરેક આકૃતિ નાની અને અલ્પાયુ છે; આખું અવરોહણ અહીંથી જ ઢાળ છે.

મોક્ષ એમને અષ્ટાપદ પર મળ્યો — ચોવીસમાં એકલા; વીસ સમ્મેત શિખરે ગયા, અને વાસુપૂજ્ય, નેમિ અને મહાવીર પોતપોતાનાં સ્થાને.