કર્મ

જૈન સિદ્ધાંતમાં કર્મ પુદ્ગલ છે: આઠ પ્રકાર જે જીવને ચોંટે છે, દરેકનો મહત્તમ અને લઘુતમ બંધ તત્ત્વાર્થ એ જ એકમોમાં આપે છે જેમાં લોકના યુગ — ચાર માટે ત્રીસ કોટાકોટિ સાગરોપમ, મોહનીય માટે સિત્તેર, નામ અને ગોત્ર માટે વીસ, અને આયુ માટે કોટાકોટિ વિના તેત્રીસ સાગરોપમ, કારણ કે સાતમા નરક કે સર્વોચ્ચ સ્વર્ગની સૌથી લાંબી આયુથી લાંબું કોઈ જીવન નથી. ચૌદ ગુણસ્થાન એ સીડીઓ છે જેનાથી જીવ એમને ખંખેરે છે: મિથ્યાત્વની ભૂમિ, સમ્યક્ત્વથી વ્રતો સુધીની ચઢાણ, અને ઉપર પાસે એક ફાંટો — ઉપશમ શ્રેણી અગિયારમા સુધી, જ્યાંથી પડવું નિશ્ચિત છે, અને ક્ષપક શ્રેણી બારમા અને શિખર સુધી. હેમચંદ્ર દરેક પગથિયાની અવધિ આપે છે; છેલ્લું એટલું જ કે પાંચ હ્રસ્વ સ્વર બોલી શકાય. સર્વત્ર શ્વેતામ્બર ગણના અનુસાર.

આ બધું સજીવ નકશામાં પણ જોઈ શકાય છે.