વૃક્ષ · સિંહાસન ઉપર
ચૈત્યવૃક્ષ
चैत्यवृक्ष
સિંહાસન પર છાયા કરતું અશોક વૃક્ષ — નીચે બેઠેલા તીર્થંકરની ઊંચાઈથી બાર ગણું.
આ આંકડો બે સ્થાને બે રીતે અપાયો છે, અને બંને બરાબર મળે છે. વૃક્ષ તીર્થંકરની ઊંચાઈથી બાર ગણું છે; હેમચંદ્ર ઋષભનું વૃક્ષ ત્રણ કોસ કહે છે. ઋષભ 500 ધનુષ ઊંચા હતા, અને 2,000 ધનુષનો એક કોસ — તો એમની ઊંચાઈથી બાર ગણું 6,000 ધનુષ થયું, જે અંકે અંક ત્રણ કોસ છે.
સમગ્રની સામે મૂકો: સમવસરણ એક યોજન વિસ્તારનું છે, એટલે ચાર કોસ. વૃક્ષ એનું ત્રણ-ચતુર્થાંશ ઊંચાઈમાં છે.
એ આઠ પ્રાતિહાર્યોમાં પ્રથમ છે — એ મંગળ ઉપસ્થિતિઓ જે ત્યાં પ્રગટે છે જ્યાં તીર્થંકર ઉપદેશ આપે છે.
માપ અને સંખ્યાઓ
| ઊંચાઈ | તીર્થંકરથી 12 ગણી |
|---|---|
| ઋષભનું | 3 કોસ · 6,000 ધનુષ |
| વિસ્તારની સામે | એક યોજનનું ¾ |