કેવલિ-સમુદ્ઘાત
નિર્વાણ પહેલાંના અંતિમ અંતર્મુહૂર્તમાં, જે કેવલીનાં બાકી કર્મ બચેલા આયુથી લાંબાં હોય, તે ફેલાઈને એમને સમાન કરે છે: દંડ, કપાટ, મંથાન, અને પછી એક સમય માટે આખો લોક - અને એ જ ચાર પગલે પાછા. આઠ સમય. આ નકશા-સંગ્રહની એકમાત્ર પ્રક્રિયા જે ખરેખર કાળમાં બને છે.
કારણ ગણિત છે. કેવળજ્ઞાને ચાર કર્મ બાકી રહે છે, અઘાતિયા: આયુ, વેદનીય, નામ અને ગોત્ર. એમણે સાથે પૂરાં થવાનું છે, અને આયુ મોટે ભાગે સૌથી ટૂંકું હોય છે. એટલે જીવ લોકભર પોતાના પ્રદેશ ફેલાવીને અને બધેથી એકસાથે કર્મ ખંખેરીને બાકીના ત્રણને એના બરાબર કરે છે. પ્રજ્ઞાપના આ કોણે કરવું જ પડે, એને કેવળજ્ઞાન વખતે છ મહિના બાકી આયુ સાથે જોડે છે, અને ટીકાકારો એ નિયમને બંને બાજુ વાંચે છે; આઠ સમય પોતે દરેક વર્ણનમાં એક છે.
પહેલો સમય: દંડ, શરીર જેટલો પહોળો અને Loka જેટલો ઊંચો, ઉપરથી નીચે સુધી. બીજો: કપાટ, દંડ પૂર્વ-પશ્ચિમ ફેલાઈને તળ બન્યો. ત્રીજો: મંથાન, બીજું તળ ઉત્તર-દક્ષિણ, જેથી બંને એકબીજાને કાપે. ચોથો: લોકપૂરણ, અંતરાલ ભરાયાં, જીવ લોકના દરેક પ્રદેશ પર. પછી પાંચમો અંતરાલ સંકેલે છે, છઠ્ઠો બીજું તળ, સાતમો પહેલું, અને આઠમો જીવને એ શરીરમાં પાછો લાવે છે જે એણે ક્યારેય છોડ્યું નહોતું.
પહેલા અને છેલ્લા સમયમાં જીવ ઔદારિક શરીરથી કામ કરે છે, બીજા, છઠ્ઠા અને સાતમામાં ઔદારિક-કાર્મણ મિશ્રથી, અને ત્રીજા, ચોથા અને પાંચમામાં ફક્ત કાર્મણ શરીરથી - અને એ ત્રણમાં એ કંઈ ગ્રહણ કરતો નથી. પછી યોગ એક પછી એક અટકે છે, શૈલેશી પાંચ હ્રસ્વ સ્વર જેટલી ટકે છે, અને જીવ ઉપર ઊઠે છે.
માપ અને સંખ્યાઓ
| સમય | 8 - ચાર બહાર, ચાર પાછા |
|---|---|
| ચાર અવસ્થા | દંડ · કપાટ · મંથાન · લોકપૂરણ |
| ચોથે | લોકના દરેક પ્રદેશ પર એક જીવ |
| આહાર વિના | સમય 3, 4 અને 5 |
| ક્યારે | નિર્વાણ પહેલાંનું અંતિમ અંતર્મુહૂર્ત |
| કેમ | વેદનીય, નામ અને ગોત્રને બચેલા આયુના બરાબર કરવા |
| સ્રોત | પ્રજ્ઞાપના 36 · ભગવતી · તત્ત્વાર્થ-ભાષ્ય |